Darultawhid

Gönderen Konu: TEVHİD KAVRAMI HAKKINDA ÖZET BİLGİLER  (Okunma sayısı 252 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimiçi Sırât-ı Müstakîm

  • Özel Üye
  • Yeni üye
  • *
  • İleti: 39
  • Değerlendirme Puanı: +0/-0
TEVHİD KAVRAMI HAKKINDA ÖZET BİLGİLER
« : 08.01.2021, 00:32 »
MUKADDİME

İlk insan ve ilk peygamber olan Adem Aleyhisselam'dan Son peygamber Rasulullah Aleyhisselam'a kadar bütün peygamberlerin mesajlarının odak noktası Tevhid Akidesi olmuştur. Kuran-i Kerim şirkin hakim olduğu bir dönemde indirilmeye başladı. Kuran-i Kerim'in temel hedefi şirkin bertaraf edilmesi ve ibadetin Allah-u Teâlâ'ya has kılınmasıdır. Bu da aşağıda lügat ve ıstılah anlamlarıyla açıklamaya çalışacağımız tevhid ilkesi/akidesidir. 

Lügat ve Terim Anlamı

İmam Cevheri Rahîmehullah es-Sıhah, (2/548) isimli eserinde şöyle demiştir:

ﻫ‍‍ﻮ ‍ﺗ‍‍ﻔ‍‍ﻌ‍‍ﻴ‍‍ﻞ‍ ‍ﻭ‍ﺣ‍‍ﺪ ‍ﻳ‍‍ﻘ‍‍ﺎ‍ﻝ‍:  ﻭ‍ﺣ‍‍ﺪ‍ﻩ‍ ‍ﻭ‍ﺃ‍ﺣ‍‍ﺪ‍ﻩ‍ ‍ﻛ‍‍ﻤ‍‍ﺎ ‍ﻳ‍‍ﻘ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﺛ‍‍ﻨ‍‍ﺎ‍ﻩ‍ ‍ﻭ‍ﺛ‍‍ﻠ‍‍ﺜ‍‍ﻪ‍

Tevhid ve-ha-de (و-ح-د) kökünden tef'îl kalıbıdır. "Onu birledi, tek olarak kabul etti" anlamında ﺃ‍ﺣ‍‍َّﺪ‍َﻩ‍ُ, وحَّدَهُ: "vehhadehu, ehhedehu" denilir.  Tıpkı "Onu ikiledi, üçledi" anlamında ﺛ‍‍َﻠ‍‍ﺜ‍‍َﻪ‍ُ, ﺛ‍‍َﻨ‍‍َّﺎ‍ﻩ "sennâhu, sellesehû" denildiği gibi...

Fîrûzâbâdî, Kâmûsu'l-Muhît'te (1/343) onu bir kıldı anlamında da وحده توحيدا "vehhadehu tevhiden" denilir. Demiştir.

Yine şöyle demiştir:

.والتوحيد الإيمان بالله وحده لا شريك له

"Tevhid; Allah'a, Onun birliğine ve ortağının olmadığına inanmaktır."  (a.g.e, 1/343)

et-Teymî, el-Hucce fi Beyani'l-Mehacce, (s.239-240) İsimli eserinde şöyle demiştir:

ﻭ‍ﺗ‍‍ﻘ‍‍ﻮ‍ﻝ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻌ‍‍ﺮ‍ﺏ‍: ﻭ‍ﺍ‍ﺣ‍‍ﺪ ‍ﻭ‍ﺣ‍‍ﺪ ‍ﻭ‍ﻭ‍ﺣ‍‍ﺪ ‍ﻭ‍ﻭ‍ﺣ‍‍ﻴ‍‍ﺪ ‍ﺃ‍ﻱ‍: ‍ﻣ‍‍ﻨ‍‍ﻔ‍‍ﺮ‍ﺩ, ‍ﻓ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﺗ‍‍ﻌ‍‍ﺎ‍ﻟ‍‍ﻰ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺣ‍‍ﺪ ‍ﺃ‍ﻱ‍ ‍ﻣ‍‍ﻨ‍‍ﻔ‍‍ﺮ‍ﺩ ‍ﻋ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﻧ‍‍ﺪ‍ﺍ‍ﺩ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﺷ‍‍ﻜ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺟ‍‍ﻤ‍‍ﻴ‍‍ﻊ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺄ‍ﺣ‍‍ﻮ‍ﺍ‍ﻝ‍
 ‍ﻓ‍‍ﻘ‍‍ﻮ‍ﻟ‍‍ﻬ‍‍ﻢ‍: ‍ﻭ‍ﺣ‍‍ﺪ‍ﺕ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍: ‍ﻣ‍‍ﻦ‍ ‍ﺑ‍‍ﺎ‍ﺏ‍ ‍ﻋ‍‍ﻈ‍‍ﻤ‍‍ﺖ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍, ‍ﻭ‍ﻛ‍‍ﺒ‍‍ﺮ‍ﺗ‍‍ﻪ‍, ‍ﺃ‍ﻱ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻤ‍‍ﺘ‍‍ﻪ‍ ‍ﻋ‍‍ﻈ‍‍ﻴ‍‍ﻤ‍‍ﺎ ‍ﻭ‍ﻛ‍‍ﺒ‍‍ﻴ‍‍ﺮ‍ﺍ
ﻓ‍‍ﻜ‍‍ﺬ‍ﻟ‍‍ﻚ‍ ‍ﻭ‍ﺣ‍‍ﺪ‍ﺗ‍‍ﻪ‍: ‍ﺃ‍ﻱ‍ ‍ﻋ‍‍ﻠ‍‍ﻤ‍‍ﺘ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺣ‍‍ﺪ‍ﺍ, ‍ﻣ‍‍ﻨ‍‍ﺰ‍ﻫ‍‍ﺎ ‍ﻋ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻤ‍‍ﺜ‍‍ﻞ‍ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺬ‍ﺍ‍ﺕ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺼ‍‍ﻔ‍‍ﺎ‍ﺕ‍


Araplar tek anlamında ﻭ‍ﺍ‍ﺣ‍‍ﺪ ‍,ﻭ‍َﺣ‍‍ِﺪٌ, ‍ﻭ‍َﺣ‍‍ْﺪٌ, ‍ﻭ‍ﺣ‍‍ﻴ‍‍ﺪٌ (vâhidun, vehidun, vahdun, vehîdun) derler. Mesela: “Allah Teâlâ, vahiddir”, yani tektir, bütün hallerde eşi ve benzeri yoktur. Arapların ﻭ‍َﺣ‍‍ّﺪ‍ْﺕ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ّﻪ‍: "vehhadtullahe" sözü: ﻋ‍‍ﻈ‍‍ﻤ‍‍ﺖ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ "azzamtullahe" sözü kabilindendir. Bu söz, "O'nu büyük bildim" demektir. Aynı şekilde "vehhadtullahe" de "Onu tek, zatında ve sıfatlarında tek olduğuna; eşi ve benzeri olmaktan münezzeh bildim" demektir.

Cürcani, et-Ta'rifat'ta (s.69) şöyle der:

ﻗ‍‍ﺎ‍ﻝ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺠ‍‍ﺮ‍ﺟ‍‍ﺎ‍ﻧ‍‍ﻲ‍ : ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﻮ‍ﺣ‍‍ﻴ‍‍ﺪ ‍ﻓ‍‍ﻲ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻠ‍‍ﻐ‍‍ﺔ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺤ‍‍ﻜ‍‍ﻢ‍ ‍ﺑ‍‍ﺄ‍ﻥ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺸ‍‍ﻲ‍ﺀ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺣ‍‍ﺪ, ‍ﻭ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﻌ‍‍ﻠ‍‍ﻢ‍ ‍ﺑ‍‍ﺄ‍ﻧ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺣ‍‍ﺪ

"Tevhîd, lugatte birşeyin tek olduğuna hükmetmek ve birşeyin tek olduğunu bilmektir."

Şeyh Süleyman bin Abdillah (Rahmetullahi Aleyh) “Teysir'ul Aziz'il Hamid” adlı eserinin giriş kısmında diyor ki:

ﻭ (‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺘ‍‍ﻮ‍ﺣ‍‍ﻴ‍‍ﺪ) : ‍ﻣ‍‍ﺼ‍‍ﺪ‍ﺭ ‍ﻭ‍ﺣ‍‍ﺪ ‍ﻱ‍‍ﻭ‍ﺣ‍‍ﺪ ‍ﺗ‍‍ﻮ‍ﺣ‍‍ﻴ‍‍ﺪ‍ﺍ, ‍ﺃ‍ﻱ‍: ‍ﺟ‍‍ﻌ‍‍ﻠ‍‍ﻪ‍ ‍ﻭ‍ﺍ‍ﺣ‍‍ﺪ‍ﺍ, ‍ﻭ‍ﺳ‍‍ﻤ‍‍ﻲ‍ ‍ﺩ‍ﻳ‍‍ﻦ‍ ‍ﺍ‍ﻟ‍‍ﺈ‍ﺳ‍‍ﻠ‍‍ﺎ‍ﻡ‍ ‍ﺗ‍‍ﻮ‍ﺣ‍‍ﻴ‍‍ﺪ‍ﺍ

"Tevhid" vahhade, yuvahhidu, tevhid'den (ﻭ‍ﺣ‍‍ﺪ, ‍ﻱ‍‍ﻭ‍ﺣ‍‍ﺪ, ‍ﺗ‍‍ﻮ‍ﺣ‍‍ﻴ‍‍ﺪ‍ﺍ) masdardır. (Allah'ı) birlemek, bir saymak manasına gelir. "Tevhid" İslam dinine verilen isimdir.

Lügat alimlerinin açıklamalarından anlaşılacağı üzere tevhid kelimesi sözlük anlamı itibariyle birşeyin tek olduğuna inanmak, tek olduğunu bilmek ve tek olduğuna hükmetmek, o şeyi tekliğe nispet etmek ve onu tek yapmak demektir.

Kur'an ve Sünnet'ten çıkarılan anlama göre Tevhidin ıstılah anlamı şudur:

Allah-u Teala her şeyin Rabbi ve Meliki'dir. Allah-u Teâlâ'nın dilediği şeyin olur ve dilemediği şey olmaz. O’nun gücü her şeye yeter. Her şeyin yaratıcısı O'dur. En güzel isimler ve en yüce sıfatlar O’na aittir. Gerçek ilah O'dur. Tevhid O’ndan başka ibadeti/kulluğu hak eden kimsenin bulunmadığını kalp ve dil ile ikrar etmektir. Şüphesiz Allah-u Teâlâ'dan başka Rab ve ilah yoktur. O’nun şeriki ve kufuvvu (dengi) yoktur. Bundan dolayı İbadeti/kulluğu sadece Allah Subhanehu ve Teâlâ hak eder. Peygamberlerin Allah-u Teâlâ'nın Selamı üzerlerine olsun başından sonuna kadar davet ettiği tevhid tam manasıyla bu şekildedir.

Tevhidin ıstılahî manasıyla sözlük anlamı arasındaki ilişki:

Tevhidin ıstılahi manası sözlük anlamından daha özeldir.

Namaz zekat ve hac gibi dini ıstılahların lügat anlamlarıyla ilişkisi de böyledir.
Muhammed bin Abdulvehhab (Rahîmehullah) şöyle der: Muvahhidlerin avamından olan bir kimse bu müşriklerin âlimlerinden bin tanesine galip gelir! Tıpkı Yüce Allah’ın şöyle buyurduğu gibi: “Bizim ordularımız kesinlikle galip gelecektir.”  (Saffat: 173) Yüce Allah’ın ordusu, kılıç ve mızraklar ile galip oldukları gibi hüccet ve lisan ile de galiptirler. Asıl korkması gereken kişi, bu yolda yürüdüğü halde beraberinde (ilimden) bir silahı olmayan muvahhiddir. (Cevahiru’l Mudiyye Sayfa:35, Muvahhid Yayınları)

Çevrimiçi Sırât-ı Müstakîm

  • Özel Üye
  • Yeni üye
  • *
  • İleti: 39
  • Değerlendirme Puanı: +0/-0
Ynt: TEVHİD KAVRAMI HAKKINDA ÖZET BİLGİLER
« Yanıtla #1 : 18.01.2021, 00:15 »
Tevhîdin Bölümleri

Ebu Hanife  (v. 150), Ebu Hanife mezhebine bağlı müçtehidlerden İmam Tahavi (v. 321), Hanbeli fakihlerinden muhaddis İbn Batta el-Ukberi (v. 387) ve İbn Mendeh (v. 395)  gibi alimler tevhidi üç kısma ayırmışlar:

1- Uluhiyyet Tevhidi
2- Rububiyyet Tevhidi
3- İsim ve Sıfat Tevhidi

İbni Teymiyye Rahmetullahi Aleyh, İbnu'l-Kayyim Rahmetullahi Aleyh ve İbn Ebil İzz Rahmetullahi Aleyh gibi bazı alimler tevhidi iki kısma ayırmışlar:

1- Marifet ve ispat konusundaki tevhid
2- Talep ve kasd noktasındaki tevhid

Bu Tanımlamalardaki Farklılıkların Sebebi nedir?

Burada sadece lafızda bir farklılık söz konusudur. Mana açısından bir farklılık yoktur. İki kısma ayıran alimler konuyu özetlemiş, diğerleri ise daha ayrıntılı ve geniş açıklamışlardır. Marifet ve ispat tevhidi, Rubûbiyyet ve isim ve sıfat tevhidini, talep ve kasd tevhidi ise Uluhiyyet tevhidini kapsar. İbnu'l Kayyim Rahmetullahi Aleyh Medaric’us Salikin, (3/417) isimli eserinde bu taksimata değinmiştir.

Marifet ve ispat tevhidi ne demektir?

Marifet; bilmek, tanımak ve ikrar etmek anlamlarına gelir. Allahu Teala’yı isim ve sıfatlarıyla bilebiliriz, tanıyabiliriz. Alimler Bu yüzden marifet ismini uygun görmüştür. Hatta İbni Manzur, Zebîdî ve Ragıb el isfehani gibi lügat alimleri marifet kelimesinin ilimle eş anlamlı olduğunu belirtmişlerdir.

İspat için ise şunları söyleyebiliriz: Allah-u Teala’nın kendi nefsi hakkında isim ve sıfatlarından ispat ettiğini ispat etmek gerekir.

Talep ve kasd tevhidi ne demektir?

Kul, Allahu Teâlâ’nın cennetini, yüzünü ve rızasını talep ettiği için ibadetlerinde Allah’ı kasd etmelidir. Yani, Kişi yapacağı ibadetleri sadece Allah’a has kılmalıdır.
Muhammed bin Abdulvehhab (Rahîmehullah) şöyle der: Muvahhidlerin avamından olan bir kimse bu müşriklerin âlimlerinden bin tanesine galip gelir! Tıpkı Yüce Allah’ın şöyle buyurduğu gibi: “Bizim ordularımız kesinlikle galip gelecektir.”  (Saffat: 173) Yüce Allah’ın ordusu, kılıç ve mızraklar ile galip oldukları gibi hüccet ve lisan ile de galiptirler. Asıl korkması gereken kişi, bu yolda yürüdüğü halde beraberinde (ilimden) bir silahı olmayan muvahhiddir. (Cevahiru’l Mudiyye Sayfa:35, Muvahhid Yayınları)

 

Related Topics

  Konu / Başlatan Yanıt Son İleti
3 Yanıt
5379 Gösterim
Son İleti 10.04.2016, 21:13
Gönderen: Tevhid Ehli
2 Yanıt
5778 Gösterim
Son İleti 07.05.2016, 00:46
Gönderen: Tevhid Ehli
1 Yanıt
5635 Gösterim
Son İleti 12.05.2016, 02:22
Gönderen: Tevhid Ehli
0 Yanıt
3200 Gösterim
Son İleti 21.07.2016, 19:12
Gönderen: Tevhid Ehli
0 Yanıt
3664 Gösterim
Son İleti 17.11.2018, 01:44
Gönderen: Izhâr'ud Dîn