Darultawhid

Gönderen Konu: ŞEYH MUHAMMED BİN ABDULVEHHAB HAYATI, İLMİ ŞAHSİYETİ VE MÜCADELESİ  (Okunma sayısı 2898 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimiçi Tevhid Ehli

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 1910
  • Değerlendirme Puanı: +49/-0

Şeyh’ul İslâm Muhammed bin Abdilvehhâb Rahimehullâh’ın Hayatı, İlmî Şahsiyeti ve Mücâdelesi[1]

Doğumu ve Yetişmesi

Şeyh Muhammed bin Abdilvehhâb bin Süleymân bin Alî et-Temîmî 1115H (1703M) târîhinde Arabistan’daki Necd bölgesine bağlı bir şehir olan Uyeyne’de dünyaya gelmiştir.

Şeyh Rahimehullâh’ın babası Abdulvehhâb ve dedesi Süleymân da Necd bölgesinde ilim sâhibi olarak meşhûr olmuş kimseler olup kendi dönemlerinin fetvâ mercileriydiler. Dedesi Süleymân bin Alî, meşhûr Hanbelî fakîhlerinden Keşşâf’ul Kın⒠adlı eserin müellifi Şeyh Mansûr el-Behûtî Rahimehullâh ile aynı dönemde yaşamış ve hatta denildiğine göre Mekke’de bir ara görüşmüşlerdi. Şeyh, bu şekilde ilimle iştigâl eden bir muhîtte yetişmiştir.

Hocaları ve İlmî Seyahatleri

Şeyh Muhammed Rahimehullâh Kur’ân ve temel ilimler konusunda ilk eğitimini babasından aldı. 10 yaşına ermeden Kur’ân’ı ezberledi. Şeyh Rahimehullâh bizzat babasından ve dedesinden Hanbelî fıkhını İmâm Ahmed Rahimehullâh’a kadar ulaşan senediyle beraber öğrendi. O kadar ki bulûğ çağına erişir erişmez babası onu, namaz imâmı olarak tayîn etti. Babasının onun hakkında: “Ahkâm ile alâkalı birçok faydalı husûsu ondan öğrendim” dediği nakledilir.[2]

Şeyh’in torunu olan Abdullatîf Rahimehullâh’ın bahsettiğine göre, Şeyh Rahimehullâh Harameyn’e (Mekke ve Medîne’ye) giderek oralardaki şeyhlerle bir araya gelmiş ve bazılarından icâzet almış, ardından Basra’ya ve Ahsâ’ya giderek buradaki şeyhlerden ders dinlemiştir.

Şeyh Abdullatîf bin Abdirrahmân Rahimehullâh, ceddi olan Şeyh Muhammed Rahimehullâh’ın tevhîde yönelmesinde ve kör taklitçiliği bırakarak Kitâb ve Sünneti rehber edinmesinde bilhassa Hicâz’da kendisinden hadîs ilmi tahsîl ettiği -kendi döneminin Şeyh’ul Harameyn’i olan- Muhammed Hayyât es-Sindî’nin çok etkisi olduğundan bahseder.[3]

Diğer bir torunu olan Süleymân bin Abdillâh Rahimehullâh ise onun hocaları arasında Dağıstanlı Alî Efendi, meşhûr Keşf’ul Haf⒠müellifi el-Aclûnî, Abdullâh bin İbrâhîm en-Necdî, Ebû’l Mevâhib el-Hanbelî gibi isimleri saymaktadır. İsmi zikredilen bu âlimlerden ve başkalarından dokuz temel hadîs kitâbı başta olmak üzere fıkıh, hadîs, siyer, lügat ve sâir ilimlere dair muhtelif eserleri senedleriyle beraber okumuştur.

Ayrıca ismi zikredilen Abdullâh bin İbrâhîm en-Necdî kanalı ile senedi Rasûlullâh Sallallâhu Aleyhi ve Sellem’e kadar ulaşan bazı hadîsleri rivâyet etme şerefine nâil olmuştur.[4]

Öğrencileri

Oğulları Abdullâh, Huseyn ve İbrâhîm Rahimehumullâh ayrıca torunu Abdurrahmân bin Hasen Rahimehullâh; dava arkadaşlarından Suûd bin Abdilazîz Rahimehullâh gibi yakın çevresinde bulunan öğrencilerinin yanı sıra; Hamed bin Nâsır bin Osman Âli Mu’ammer, Abdulazîz bin Husayn en-Nâsırî, Sa’îd bin Hiccî ve Huseyn bin Gannâm Rahimehumullâh gibi başka âlimler de onun ilim halkasında yetişmişlerdir.

Eserleri

Birçok eseri olmakla beraber en meşhurları şunlardır:

“Kitâb’ut Tevhîd”, “Keşf’uş Şubehât”, “Mana’t Tâgût”, “el-Usûl’us Selâse (Üç Temel Esâs)”, “el-Kavâid’ul Erbe’a (Dört Kâide)”, “er-Risâlet’ul Mufîde”, “Muhtasar’u Sîret’ir Rasûl”, “Âdâb’ul Meşyi ile’s Salât”, “Mufîd’ul Mustefîd”, “el-Cevâhir’ul Mudiyye”, “Mesâ’il’ul Câhiliye” ve akîdeyle alâkalı diğer birtakım kısa risâleleri ki bunların hepsi muhtelif târîhlerde Türkçe’ye çevrilmiştir.

Ayrıca Türkçede olmayan; “Fadl’ul İslâm”, “Usûl’ul Îmân”, “el-Kebâ’ir”, “Muhtasar’ul İnsâf ve’ş Şerh’il Kebîr”, “Mecmû’ul Hadîs alâ Ebvâb’il Fıkh” gibi daha birçok faydalı eserleri de mevcuttur.

Yine Şeyh Muhammed Rahimehullâh’ın eserlerinin çoğu derlenerek “Mecmû’u Müellefât’iş Şeyh Muhammed bin Abdilvehhâb” adlı 13 ciltlik bir mecmûada bir araya getirilmiştir. Bundan başka Şeyh Rahimehullâh’ın çeşitli risâlelerine “ed-Durar’us Seniyye” isimli derlemeden ulaşmak mümkündür.

Da’veti

Şeyh Rahimehullâh Basra’da tevhîd da’vetine başlamış ve bazı kimselerin düşmanlığını kazanmasından ötürü sıcak bir yaz günü şehri yayan olarak terk etmek zorunda kalmıştır. Bunun ardından Hureymila’ya geçmiş fakat burada Şeyh Rahimehullâh’a yönelik bir suikast tertîbi gerçekleşince orayı da terk etmiştir.

Ardından Uyeyne’ye gitmiş, Uyeyne emiri Osman bin Mu’ammer’in himâyesine girmiştir. Burada Şeyh’in öncülük ettiği Zeyd bin Hattâb Radıyallâhu Anh türbesi başta olmak üzere birtakım şirk mekânlarının yıkılması ve zinâ eden bir kadının recmedilmesi gibi hâdiseler İslâm düşmanlarını ürkütmüş ve nihâyet Osman bin Mu’ammer -bu baskı ve hilelere boyun eğerek- Şeyh Rahimehullâh’ı Uyeyne’den çıkartmıştır.

Şeyh Muhammed Rahimehullâh, 1158H yılında buradan ayrılarak Dir’iyye’ye gitmiş ve orada Muhammed bin Suûd ile tanışmıştır. İbnu Suûd, Şeyh Rahimehullâh’ın tevhîd da’vetine icâbet etmiş ve onun da’vetine her türlü yardımı yapacağına dair söz vermiştir. Şeyh Rahimehullâh ile İbnu Suûd Rahimehullâh bu şekilde ahitleşerek mücâdeleye beraber devâm etmişler ve ölene kadar da ayrılmamışlardır.

Bu “kılıç-kalem ittifâkı”ndan sonra tevhîd da’veti Necd bölgesinin köy ve kasabalarından başlayarak dalga dalga yayılmış ve nihâyet bu akîdeye dayalı bir yönetimin tesîs edilmesi ile beraber Şeyh Rahimehullâh’ın öncülük ettiği “selefî da’vet” her tarafta duyulmaya başlanmıştır.

Vefâtı ve Hakkında Söylenenler

“İlim, amel, da’vet ve sabır” üzerine kurulu mücâdele dolu bir hayatın ardından Şeyh Muhammed bin Abdilvehhâb Rahimehullâh 1206H (1792M) senesinde 92 yaşında vefât etmiştir.

Vefâtının ardından İmâm Şevkânî (1250H/1834M) ve Ahsâ bölgesi âlimlerinden Huseyn bin Gannâm (1225H-1811M) gibi âlimler Şeyh Muhammed Rahimehullâh için mersiye yazmışlardır.

Ayrıca “Subul’us Selâm” ve “Tathîr’ul İ’tikâd” gibi, tanınmış eserlerin sâhibi olan el-Emîr es-San’ânî (1059H-1182H) de Şeyh Rahimehullâh’ın sağlığında onu metheden bir kasîde inşâd etmiştir.

Allâh Subhânehu, Şeyh’ul İslâm Muhammed bin Abdilvehhâb’a ve tevhîd akîdesinin yayılmasında emeği geçen diğer bütün muvahhid âlimlere rahmeti ile mu’âmele etsin ve onların eserlerinden istifâde etmeyi bizlere nasîb etsin. (Âmîn!)

Dipnotlar:
 1. Bu kısa biyografi, başta İsmâîl el-Ensârî’nin, “Hayât’uş Şeyh Muhammed bin Abdilvehhâb” adlı eseri olmak üzere, muhtelif kaynaklardan derlenmiştir. Tafsilâtlı bilgi için Abdurrahmân bin Abdillatîf, “Meşâhîru Ulemâ’in Necd”; ez-Ziriklî, “el-A’lâm” ve diğer kaynaklardan Şeyh Rahimehullâh’ın hayatıyla alâkalı müstakil bölümlere mürâcaat edilebilir.
 
 2. Huseyn bin Gannâm, Ravdat’ul Efkâr (Târîhu Necd), 1/209 (Dâr’us Sulûsiyye baskısı, Riyâd 1431H).
 
 3. Abdullatîf bin Abdurrahmân, Misbâh’uz Zalâm, 154-155 (İsmâ’îl bin Sa’d bin Atîk neşri).
 
 4. Süleymân bin Abdillâh, et-Tavdîh an Tevhîd’il Hallâk, sf. 25 (Dâr’u Taybe, 1404H baskısı).

 

Related Topics

  Konu / Başlatan Yanıt Son İleti
0 Yanıt
1955 Gösterim
Son İleti 14.01.2016, 23:53
Gönderen: Tevhid Ehli
0 Yanıt
759 Gösterim
Son İleti 25.08.2018, 19:49
Gönderen: Teymullah
0 Yanıt
906 Gösterim
Son İleti 31.08.2018, 18:35
Gönderen: Teymullah
0 Yanıt
1399 Gösterim
Son İleti 31.08.2018, 21:21
Gönderen: Teymullah
0 Yanıt
1636 Gösterim
Son İleti 01.09.2018, 09:00
Gönderen: Teymullah