[Münafıkların Sıfatları]
Cihaddan yüz çevirmek de yine bu bâbdandır. Çünkü bu amel Rasûlullâh Sallallâhu Aleyhi ve Sellem'in bildirdiği üzere münafıkların hasletlerindendir:
"Savaşmadan ve içinden savaşı geçirmeden (Allâh yolunda savaşma arzusu duymadan) ölen kimse, nifaktan bir şube üzere ölür." Muslim rivayet etmiştir.12
Allâhu Teâlâ, "Fâdıha/Kusurları ortaya çıkaran sure" diye isimlendirilen Berâ'e (Tevbe) Suresi'ni indirmiştir. Zira bu sure münafıkları ayıplayıp bütün suçlarını ortaya çıkarmıştır. Tıpkı İbnu Abbâs Radiyallâhu Anh'ın dediği gibi:
"O (Tevbe Sûresi), el-Fâdiha'dır (iç yüzleri açıklayıp rezil edendir). Öyle ki onlar, (rezil etmedik) kimse bırakmayacağını zannedinceye kadar: "Onlardan, onlardan..." diye buyruklar inip durdu."13
Mikdâd İbn'ul Esved Radiyallâhu Anh'dan rivayete göre şöyle demiştir: "Bu sure 'Behûs (Araştıran)' Suresi'dir. Zira bu sure münafıkların sırlarını araştırıp ortaya çıkarmaktadır."
Katâde Rahimehullâh şöyle demiştir. "Bu sure 'Musîra (döküp saçan)'dır. Zira münafıkların bütün rezilliklerini döküp saçmaktadır."
Bu sure, Rasûlullâh Sallallâhu Aleyhi ve Sellem'in katıldığı son savaşta, Tebûk Gazvesi gününde nazil olmuştur. Allâhu Teâlâ, İslam'ı izzetli ve üstün kılmıştır. Münafıkların durumlarını ise bu savaşta ortaya çıkarmıştır. Bu surede onları korkaklık ve cimrilikle vasıflandırmıştır. Korkaklık cihadı terk etmek, cimrilik ise Allâh yolundaki infakta cimrilikte bulunmaktır.
Allâhu Teâlâ şöyle buyurmaktadır:
"Allâh'ın kendilerine fazlından verdiği şeylerde cimrilik edenler, bunu kendileri için hayırlı sanmasınlar, aksine bu onlar için şerdir..." (Âl-i İmrân, 3/180)
Yine şöyle buyurmaktadır:
"Kim o gün, savaşmak için bir yana çekilmek ya da diğer bir gruba katılmak gibi durumlar hâricinde kâfirlere arkasını dönerse (kaçarsa) Allâh'ın gazabına uğrar..." (el-Enfâl, 8/16)
Allâhu Teâlâ'nın onları bu savaşta korkak ve dehşete düşmüş olarak isimlendirmesine gelince; Allâhu Teâlâ şöyle buyurmaktadır:
"Gerçekten sizden olduklarına dair Allâh'a yemîn ederler. Oysa onlar sizden değillerdir. Aksine onlar ödleri kopan (korkak) bir topluluktur. Eğer onlar bir sığınak bulsalardı..." (et-Tevbe, 9/56–57) yani, kale ve sığınak gibi yerlere sığınırlardı;
"...veya (gizlenecek) mağaralar..." (et-Tevbe, 9/57) Yani, suyun çekildiği gibi gizlenebilecekleri mağaralarda gizlenirlerdi;
"...yahut girilecek bir yer (delik)..." (et-Tevbe, 9/57) Yani bu, içine girmenin insanı uğraştıracağı yerdir. Velev ki meşakkat ve sıkıntı çekerek olsa da;
"...oraya kaçarlardı..." (et-Tevbe, 9/57) Yani, cihaddan (oraya kaçarlardı);
"...hem de koşarak." (et-Tevbe, 9/57) Yani, kendilerini hiçbir şeyin geri çeviremeyeceği bir koşmayla koşarlardı. Tıpkı yük yüklendiği zaman dizginin onu geri çeviremediği koşan at gibi.14
Allâhu Teâlâ şöyle buyurmaktadır:
"Müminler ancak o kimselerdir ki; onlar, Allâh'a ve Rasûlü'ne iman edip hiç şüphe etmeyen ve Allâh yolunda mallarıyla, canlarıyla cihad edenlerdir. İşte sadıklar (doğrular) onlardır." (el-Hucurât, 49/15)
Allâhu Teâlâ müminleri, iman eden ve cihad eden kimselerle sınırlandırmıştır. Ve Allâhu Teâlâ yine şöyle buyurmaktadır:
"Allâh'a ve Ahiret Günü'ne iman edenler, senden izin istemezler..." (et-Tevbe, 9/44)
İşte (bu ve devamındaki) iki ayet15 mümin bir kimsenin cihadı terk etmek için izin istemeyeceğine dair Allâh'tan bir haberdir. Bu hususta izin isteyenler ise ancak Allâh'a iman etmeyen kimselerdir. Bu böyleyse hiç izin istemeden cihadı terk edenin durumu nasıldır?
Allâhu Teâlâ:
"Verdiklerinin kabul olunmasına engel olan..." (et-Tevbe, 9/54) kavlinden:
"...ve (mallarından) ancak istemeye istemeye infak etmeleridir." (et-Tevbe, 9/54) kavline kadar onları cimrilikle vasfetmiştir.16
Allâh Tebâreke ve Teâlâ'nın istemeye istemeye infak eden kimseye karşı olan zemmi (kınaması) böyleyse infak etmeyi baştan terkeden (hiç infak etmeyen) kimse hakkındaki kınaması nasıl olur?
Allâhu Teâlâ münafıkların Medine'ye yaklaştıkları vakit müminler için bazen şöyle söylediklerini haber vermiştir:
"İşte bu sizin uğursuzluğunuz yüzünden başımıza gelmiştir. Sizler insanları bu dine davet ettiniz. Bu din için savaşıp onlara muhalefet ettiniz."
Bazen de şöyle söylemektedirler:
"Sizler, bize şurada durmayı işaret ettiniz, ancak biz sizinle sefere çıkmış olsaydık bize bu isabet etmezdi."
Bazen de şöyle demektedirler:
"Sizler azlığınız ve zayıflığınıza rağmen düşmanlarınızı dağıtmak istiyorsunuz. Sizi dininiz aldattı."
Bazen de şöyle derler:
"Sizler akılsız mecnunlarsınız, kendinizi ve beraberinizdeki insanları da helâk etmek istiyorsunuz."
Bazen de buna benzer çeşitli kötü (aşağılayıcı, incitici) kelimeler söylerlerdi. Allâh Azze ve Celle ise onlar hakkında şu kavliyle haber vermiştir:
"Bunlar, düşman birliklerinin gitmediklerini sanıyorlar. Eğer, birlikler yeniden gelse bedevilerin arasına kaçıp sizinle ilgili haberleri onlardan sormak isterler. Zaten sizin içinizde olsalar bile ancak çok az savaşırlardı." (el-Ahzâb, 33/20)
Allâh Tebâreke ve Teâlâ onları şu üç vasıfla vasıflandırmıştır.
Birinci Vasıf: Onlar, -korkuları [onlardan dehşete düşmeleri]17 sebebiyle- birliklerin beldeden gitmediklerini zannediyorlardı. Bu durum kalbinde hastalık bulunan korkak kimsenin hâlidir. Çünkü böyle kimselerin kalbi, korkutucu haberi tasdik etmeye, güven haberini ise tekzib etmeye meyyaldir.
İkinci Vasıf: Birlikler geldiği zaman, sizin aranızda bulunmamayı, bilakis çölde bedevilerin arasında bulunup "Medine'den ne haber var, insanların durumu nedir?" diye sizin haberlerinizi sormayı temenni ederler.
Üçüncü Vasıf: Birlikler geldiği zaman, onlar da sizin aranızda bulunacak olurlarsa çok az savaşırlar.
Bu üç vasıf insanlardan çoğuna uymaktadır.
12- Yakın lafızlarla, Muslim, Hadis no: 1910'da Ebû Hureyre Radiyallâhu Anh'dan.
13- Yakın lafızlarla Buhârî, Hadis no: 4882; Muslim, Hadis no: 3031.
14- Ayetleri topluca verecek olursak, Allâhu Teâlâ şöyle buyurmaktadır:
"Gerçekten sizden olduklarına dair Allâh'a yemin ederler. Oysa onlar sizden değillerdir. Aksine onlar ödleri kopan (korkak) bir topluluktur. Eğer onlar bir sığınak veya (gizlenecek) mağaralar yahut girilecek bir yer (delik) bulsalardı, oraya kaçarlardı hem de koşarak." (et-Tevbe, 9/56–57)
15- İki ayetin tamamı mealen şu şekildedir:
"Allâh'a ve Ahiret Günü'ne iman edenler, Allâh yolunda malları ve canlarıyla cihad etme hususunda senden izin istemezler. Senden izin isteyenler ancak Allâh'a ve Ahiret Günü'ne inanmayan ve kalpleri şüpheye düşmüş, şüpheleri içinde bocalayan kimselerdir." (et-Tevbe, 9/44-45)
16- Ayetin tamamı mealen şu şekildedir:
"Verdiklerinin kabul olunmasına engel olan şey; Allâh ve Rasûlü'nü inkâr etmeleri, namaza üşenerek kalkmaları ve (mallarından) ancak istemeye istemeye infak etmeleridir." (et-Tevbe, 9/54)
17- Parantez içi ilave ed-Durar'us Seniyye'de mevcut olup metinde yer alan "korkuları" ibaresi yerine kullanılmıştır.